'Ο ήρωας της τραγωδίας δεν αποκαλύπτεται, όπως φαντάζεται η νεότερη αισθητική, στον αγώνα εναντίον της μοίρας· δεν υποφέρει αυτό που του αξίζει. Τυφλός μάλλον και με καλυμμένο κεφάλι ορμά στη συμφορά του: και η απεγνωσμένη αλλά ευγενής χειρονομία με την οποία αρθρώνεται μπροστά σ’ αυτό τον κόσμο, του οποίου τη φρίκη έχει αναγνωρίσει, μπαίνει σαν αγκάθι στην ψυχή μας. Αντίθετα, η διαλεκτική είναι κατ’ ουσίαν οπτιμιστική: πιστεύει στην αιτία και στο αποτέλεσμα και έτσι σε μια αναγκαλια σχέση πταίσματος και τιμωρίας, αρετής και ευτυχίας: οι αριθμητικοί υπολογισμοί της δεν πρέπει να αφήνουν υπόλοιπο: αρνείται καθετί που δεν μπορεί να αναλύσει με τις έννοιές της. Η διαλεκτική πετυχαίνει πάντα τον σκοπό της· κάθε συμπέρασμα είναι μια γιορτή· η διαύγεια και η συνειδητότητα είναι ο μόνος αέρας μέσα στον οποίο μπορεί να αναπνεύσει. Όταν εισέρχεται το στοιχείο αυτό στην τραγωδία, γεννιέται ένας δυϊσμός σαν εκείνον ανέμεσα σε μέρα και νύχτα, μουσική και μαθηματικά. Ο ήρωας, ο οποίος οφείλει να υπερασπιστεί τις πράξεις του με επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα, βρίσκεται σε κίνδυνο να χάσει τον οίκτο μας: διότι η δυστυχία που τον χτυπά δεν δείχνει πια τίποτε άλλο εκτός από το ότι έκανε λάθος υπολογισμό. Η δυστυχία όμως που προκαλείται από λάθος υπολογισμό είναι μάλλον μοτίβο κωμωδίας. Όταν η ευχαρίστηση με τη διαλεκτική κατέστρεψε την τραγωδία, γεννήθηκε η νέα κωμωδία με τον μόνιμο θρίαμβό της της πονηρίας και του δόλου.'

Φρίντριχ Νίτσε, 'Ο Σωκράτης και η τραγωδία' από το Κείμενα για την Ελλάδα, μτφρ. Ζήσης Σαρίκας, εκδ. Πανοπτικόν

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου