'Όσο η τυραννία ενός ηγεμόνα φέρνει ένα κράτος κοντύτερα στην καταστροφή του, τόσο και η αδιαφορία για το κοινό καλό φέρνει μια ελεύθερη πολιτεία κοντά στη δική της καταστροφή.'

  'Οι κατακτήσεις είναι εύκολες, γιατί γίνονται όταν έχεις όλες τις δυνάμεις σου· δύσκολα όμως διατηρούνται, γιατί τις υπερασπίζεσαι μόνο με ένα μέρος των δυνάμεών σου.'

   'Ό,τι αποκαλούμε ενότητα σε ένα πολιτικό σώμα είναι κάτι ιδιαίτερα διφορούμενο· η αληθινή ενότητα είναι αρμονική και έχει ως συνέπεια να συμπράτουν όλα τα μέρη για το γενικό καλό, παρά τις φαινομενικές αντιθέσεις τους, όπως ακριβώς στη μουσική οι ατονίες συντελούν στη γενική αρμονία. Ακόμη και σε ένα κράτος στο οποίο μας φαίνεται πως επικρατεί μόνο αναταραχή, μπορεί να υπάρχει ενότητα, δηλαδή εκείνη η αρμονία από την οποία απορρέει η ευτυχία, που είναι και η μόνη πραγματική ειρήνη. Συμβαίνει κι εδώ ό,τι συμβαίνει και στα μέρη του σύμπαντος: η δράση των μεν και η αντίδραση των δε τα συνδέει αιώνια μεταξύ τους.'

  'Δεν υπάρχει μεγαλύτερη προσβολή για τους ανθρώπους, από τον χλευασμό προς τις τελετουργίες και τις συνήθειές τους. Αν επιδιώξεις να τους καταδυναστεύσεις, αυτό μπορεί μερικές φορές να θεωρηθεί απόδειξη ότι τους εκτιμάς· αν θίξεις τα έθιμά τους, αυτό αποτελεί πάντοτε απόδειξη ότι τους περιφρονείς.'

  'Τα κράτη που υποτάσσονται με υπόγειο και αδιόρατο τρόπο, όταν χάνουν τους νόμους τους, δεν παύουν να κυβερνιούνται από τα ήθη.'


Μοντεσκιέ, Εκτιμήσεις για τα Αίτια του Μεγαλείου και της Παρακμής των Ρωμαίων, μτφρ. Θωμάς Σκάσσης, εκδ. Πόλις

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου