Παγώνι(Ταώς, Ταώ, Ταών-ώνος)

Λέγεται πως ήταν ο Αλέξανδρος που έφερε από την Ινδία αυτό το πλουμιστό πουλί, ικανό να επισκιάσει με την ομορφιά του όλους τους τροφίμους του πτηνοτροφείου. Όμως η Βίβλος ήδη αναφέρει το πολύτιμο πτηνό, φερμένο από την Ασία με τα καράβια του βασιλέα Σολομώντα. Γνωστό ήδη στην αρχαία Ελλάδα, θεωρείτο ιερό πουλί της Ήρας. Ο κύκλος τον οποίο ξεδιπλώνει δεν θα μπορούσε να είναι τίποτε άλλο από τον ηλιακό δίσκο. «Kάποια παράδοση σούφι, ίσως περσικής καταγωγής, λέει πως ο Θεός δημιούργησε το πνεύμα υπό μορφή παγωνιού και του έδειξε την εικόνα του στον καθρέφτη της θείας ουσίας. Το παγώνι τότε ένιωσε τον τρόμο της αποκαλύψεως, ένα υψηλό δέος, και από πάνω του κύλησαν σταγόνες ιδρώτα από τις οποίες δημιουργήθηκαν όλα τα άλλα όντα [T. Burckard, Introduction aux doctrines ésotériques de l'Islam (Εισαγωφή στις Εσωτερικές Διδασκαλίες του Ισλάμ), 1955].
   Το παγώνι ήταν πέραν τούτου ένα σύμβολο αθανασίας, καθώς επιβεβαιωνόταν πως το κρέας του δεν σάπιζε (εικόνα της γήινης ζωής σε όλη της τη δημιουργικότητα και αστείρευτη πολλαπλότητα» (Fraenger). Έτσι εμφανίζεται στα μωσαϊκά της Ραβέννα και το κοιμητήριο της Πρισίλλα (3ος αιώνας).
   Αναπαριστούσε όμως και την ανάσταση, καθώς τα όμορφα φτερά του χάνουν το χρώμα τους και πέφτουν σαν νεκρά φύλλα το φθινόπωρο για να ξαναγεννηθούν πάλι την άνοιξη.
   Στην ελληνική μυθολογία μια κόρη ωραία και αγνή, η Ερινόνα, βιάστηκε από τον Άδωνη κατόπιν προτροπής της Ήρας, και μεταμορφώθηκε αμέσως σε πάγωνι. Αλλά αν το παγώνι ήταν το ιερό πουλί της Ήρας, τούτο οφείλεται δίχως άλλο στα πολλά μάτια (γύρω στα εκατό απ' ότι λέγεται) που στολίζουν την ουρά του: πρόκειται για τα μάτια του παντεπόπτη Άργου. Για αυτά ο Μπασλάρ λέει το ωραίο: «H ίριδα του φτερού του παγωνιού, το μάτι δίχως βλέφαρα, το αιώνιο μάτι» (Το Νερό και τα Όνειρα, σελ. 35). Έτσι το παγώνι γίνεται σύμβολο επαγρύπνησης και στοχασμού. Οι Χριστιανοί το παρουσίασαν σε ζεύγη, ένα σε κάθε πλευρά του δισκοπότηρου σε μία απεικόνιση που συμβόλιζε τους πιστούς που επιθυμούν να ξεδιψάσουν στην πηγή της ζωής. Στα έργα του Ιερώνυμου Μπος φυσικά δεν θα μπορούσε να λείπει αυτό το ορφικό έμβλημα «που ανθίζει αέναα σε ένα ατέρμονο παιχνίδι χρωμάτων» (Fraenger).
   Στην αλχημική διάλεκτο το παγώνι αντιστοιχεί σε ένα από τα τέσσερα κύρια χρώματα που είναι: το  μαύρο-κόραξ, το λευκό-κύκνος, το κόκκινο-φοίνικ και το πολύχρωμο-ουρά του παγωνιού. Αυτό το τελευταίο είναι επίσης μέρος του Ζωολογίου που συνοδεύει την παράσταση του Αθανόρ.
   Τέλος σημαιώνουμε κατ' εξαίρεσιν πως το παγώνι στο Βιετνάμ είναι έμβλημα ειρήνης.


Jean Paul Clebert, από το Bestiario: Οι Μυθικοί Συμβολισμοί των Ζώων, μτφρ. Κλέων Ρέγγας, εκδ. Αρχέτυπο

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου