'Θα ’θελα να ρίξουμε μια σύντομη ματιά προς τα πίσω, στην ιστορία του δικαστικού μηχανισμού του κράτους. Στο Μεσαίωνα περάσαμε απ’ το δικαστήριο της διαιτησίας (στο οποίο οι περιπτώσεις των διαφορών φτάνανε με κοινή συναίνεση, για να αποφασίσει για κάποια ένδειξη ή κάποια ιδιωτική διαμάχη και το οποίο με κανένα τρόπο δεν ήταν μόνιμο στήριγμα εξουσίας) σ’ ένα σύνολο σταθερών, ειδικών θεσμών, που είχαν την εξουσία να παρεμβαίνουν και εξαρτιόνταν απ’ την πολιτική εξουσία (ή σε κάθε περίπτωση βρίσκονταν κάτω από τον έλεγχό της). Αυτή η αλλαγή πραγματοποιήθηκε με στήριγμα δύο διαδικασίες. Η πρώτη ήταν η φορολογία από το δικαστικό σύστημα. Με τη θέσπιση προστίμων, δημεύσεων, κατασχέσεων, την πληρωμή εξόδων και κάθε λογής επιδομάτων, η απονομή δικαιοσύνης έγινε προσοδοφόρα στη λειτουργία της. Μετά την κρίση του κράτους των Καρόλων, η δικαιοσύνη έγινε στα χέρια των ευγενών όχι μόνο ένα όργανο σφετερισμού -ένα μέσο καταναγκασμού- αλλά και μια άμεση πηγή εσόδων. Παρήγαγε ένα έσοδο επιπλέον της φεουδαρχικής προσόδου ή καλύτερα έγινε ένα μέρος της φεουδαρχικής προσόδου. Να είσαι δικαστής σήμαινε να έχεις μια πηγή εσόδων, σήμαινε ιδιοκτησία. Τα δικαστικά αξιώματα γίνανε μορφηή πλούτου που μπορούσε να ανταλλαχτεί, να κυκλοφορήσει, να πουληθεί ή να κληροδοτηθεί σαν μέρος φέουδων ή καμιά φορά και ξεχωριστά. Έγιναν αναπόσπαστο μέρος της κυκλοφορίας του πλούτου και των φεουδαρχικών φόρων. Γι’ αυτούς που τα κατείχαν αποτελούσαν δικαιώματα (δίπλα στη φοροληψία, τη δουλοπαροικία, τη δεκάτη, τους τελωνειακούς δασμούς, την υποχρέωση των υποτελών να χρησιμοποιούν επί πληρωμή τις εγκαταστάσεις του άρχοντα κτλ.). Και γι’ αυτούς που έρχονταν στη δικαιοδοσία τους ήταν ένα είδος φορολογίας που δεν ήταν συστηματοποιημένη, αλλά στην οποία ήταν ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, υποχρεωμένοι να υποκύψουν. Η αρχαϊκή λειτουργία του δικαστικού συστήματος είχε αντιστραφεί: θα μπορούσαμε να πούμε ότι, παλιότερα, η δικαιοσύνη ήταν δικαίωμα για όσους επρόκειτο να τους απονεμηθεί (το δικαίωμα των αντιδίκων να αξιώνουν δικαιοσύνη, όταν συμφωνούσαν γι’ αυτό) και καθήκον για όσους δικάζανε (η υποχρέωση να χρησιμοποιούν το κύρος τους, την αυθεντία τους, τη σοφία τους, την πολιτικοθρησκευτική εξουσία τους). Από εκείνο το σημείο και ύστερα επρόκειτο να γίνει ένα (προσοδοφόρο) δικαίωμα γι’ αυτούς που βρίσκονταν στην εξουσία και μια (πολυέξοδη) υποχρέωση για τους υπηκόοους τους.'

Μισέλ Φουκό, Για τη Λαϊκή Δικαιοσύνη, μτφρ. Αντώνης Μαούνης, εκδ. Εξάρχεια

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου