'Ἡ τέχνη εἶναι [...] ἀνάλογο του θεϊκοῦ βλέμματος, ἀλλὰ ὁ λογοτπεχνης ἐξακολουθεῖ νὰ ζεῖ μέσα στὴν περατότητα — ἑπομένως αὐτὸ ποὺ ἡ τέχνη του βλέπει δημιουργώντας το, ἐκεῖνος δὲν τὸ καταλαβαίνει αὐτομάτως. Αὐτὸ συνήθως τὸ λέμε ἔμπνευση — τόσο συνήθως ὥστε πλέον ἀπὸ τὴν πολλὴ συνήθεια νὰ μὴν καταλαβαίνουμε κἄν τί λέμε. Καὶ φλυαροῦμε ἐνόσω, κατεχόμενος ἀπὸ πνεῦμα, ὁ λογοτέχνης λέει τί βλέπει τὸ βλέμμα τοῦ θεοῦ (δημιουργώντας το) — χωρὶς τὸ δικό του βλέμμα νὰ τὸ βλέπει, ἀφοῦ αὐτὸ ποὺ βλέπει τὸ δικό του βλέμμα μπορεῖ νὰ εἶναι κάτι ἄλλο. Γι’ αὐτὸ τὸ ἔργο δὲν τελειώνει μὲ τὸ δημιουργό του — καὶ μένοντας ἀτέλεστο, παραμένει συντελειακό. Τὸ ἀληθινό ἔργο ἐξακολουθεῖ νὰ μιλάει μετὰ καὶ παρὰ τὸ δημιουργό του· ἀλλὰ ἡ πυκνότητα τῶν ὑποδηλώσεων ποὺ κρύβει ἡ ἀπόφανση αὐτὴ εἶναι τέτοια, πού, γι’ ἄλλη μιᾶ φορά, οἱ συνήθεις ἐπεξηγήσεις της εἶναι ἀπελπιστικὰ ἐπιφανειακές.'

  'Μέσα στὸν κόσμο, ἡ ἐλευθερία ἐκδηλώνεται ὡς προαίρεση καὶ αἵρεση, ἐπιλογή, καὶ ὡς τέτοια εἶναι πηγὴ διχασμοῦ. Ἡ ἀπόλυτα ἐλεύθερη ψυχὴ μέσα στὸν κόσμο εἶναι δέσμια τῶν διχασμῶν της. Γι’ αὐτὸ πίσω ἀπὸ τὴ νεότερη ἀντιπαράθεση φύσως καὶ ἐλευθερίας ἀντηχεῖ ὄχι ἡ ἀρχαία ἀντιπαράθεση τῆς ψυχῆς μὲ τὴ μοίρα της, ἀλλὰ μιὰ ἄλλη, ἡ ἀντιπαράθεση ἀνάμεσα στὴ φύση καὶ τὴ χάρη. Ποὺ σημαίνει ὅτι ἡ φύση χρειάζεται, στὸ στάδιο τῆς πτώσεως στὸ ὁποῖο βρίσκεται, μιὰ ἔξωθεν βοήθεια γιὰ νὰ ἀποκατασταθεῖ. Γιὰ νὰ ἀποκαταστήσει τὴν ἐλευθερία της. Γιὰ τὸν ἄνθρωπο ποὺ διαμορφώσε ὁ Χριστιανισμός, ἡ ἐλευθερία στὸ στάδιο τῆς πτώσεως λέγεται ἐνοχή. Στὸ χρόνο τῶν ἐξωτερικῶν συμβάντων ὁ ἀνθρωπος μοιάζει δέσμιος καταστάσεων, μιᾶς πλοκῆς καταστάσεων ποὺ δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸν ἴδιο. Στὸ χρόνο τῆς ψυχῆς, πρὶν ἀπὸ τὰ έξωτερικὰ συμβάντα, ὑπάρχει πάντα μιὰ ψυχικὴ ἐπιλογή. Καὶ πάλι, στὸν ἐξωτερικὸ χρόνο φαίνεται σὰν οἱ συνέπειες τῆς ἐπιλογῆς συχνὰ νὰ ἀργοῦν, σὲ βαθμὸ ποὺ κάποτε νὰ μῆν εἶναι δυνατὸς ὁ ἐντοπισμός τους. Ἀλλὰ εῑναι ἐπειδὴ ὁ χρόνος ἀνακατεύει τὰ κομμάτια τοῦ ψηφιδωτοῦ ἔτσι ποὺ ἡ εἰκόνα τῆς ψυχῆς νὰ γίνεται ἀγνώριστη, καὶ ὁ ἐσωτερικὸς χρόνος πρέπει νὰ ἐνώσει τὰ διεστῶτα.'


Χρήστος Μαρσέλλος, Pallaksch I, εκδ. Περισπωμένη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου