'Ό,τι ο άνθρωπος αποκαλεί ευτυχία υπό τη στενή έννοια είναι μάλλον μια ξαφνική ικανοποίηση έντονα συσσωρευμένων αναγκών, και είναι εκ φύσεως εφικτή  μόνο υπό μορφή παροδικού επεισοδίου. Όταν η κατάσταση που ποθεί η αρχή της ευχαρίστησης διαρκεί, προκύπτει απλώς ένα συναίσθημα χλιαρής ικανοποίησης. Ο εξοπλισμός μας είναι τέτοιος που μπορούμε να απολαύσουμε έντονα μόνο την αντίθεση, και πολύ λίγο τη σταθερότητα. Έχουμε ήδη εκ κατασκευής περιορισμένες πιθανότητες για ευτυχία. Πολύ λιγότερες δυσκολίες παρουσιάζονται κατά την εμπειρία της δυστυχίας. Τα βάσανα καραδοκούν από τρεις μεριές, από τη μεριά του ίδιου του σώματος, που είναι προορισμένο να παρακμάσει και να αποσυντεθεί, ενώ δεν μπορεί να αποφύγει ούτε τον πόνο και το άγχος ως προειδοποιητικά σημάδια· από το περιβάλλον, που σοβεί εναντίον μας με ακατανίκητες, ανελέητες, ολέθριες δυνάμεις, και, τέλος, από τη μεριά των άλλων ανθρώπων. Τα βάσανα από την τελευταία πηγή μας πονούν ίσως περισσότερο από τα άλλα. Έχουμε την τάση να τα βλέπουμε σαν ένα είδος περιττού συμπληρώματος, έστω κι αν η μοίρα μας θέλει να είναι εξίσου αναπότρεπτα σε σχέση με όσα έχουν διαφορετική προέλευση.'
 
  'Όποιος στα νιάτα του γεύτηκε τη μιζέρια της φτώχειας, την αδιαφορία και την υπεροψία των αρχόντων, θα έπρεπε να απαλλάσσεται από την υποψία ότι δεν έχει καμία κατανόηση και συμπάθεια για τις προσπάθειες που γίνονται κατά της οικονομικής ανισότητας και των συνεπειών της. Βέβαια, αν αυτός ο αγώνας στηριχτεί στο αφηρημένο αίτημα δικαιοσύνης για ισότητα μεταξύ των ανθρώπων, δεν θα αργήσει να προβληθεί η αντίρρηση ότι η φύση, μέσω της άκρας ανισότητας των σωματικών εφοδίων και των πνευματικών χαρισμάτων με τα οποία έχει προικίσει τους ανθρώπους, έχει θεσπίσει αδικίες απέναντι στις οποίες δεν μπορεί να κάνει κανείς τίποτα.'


Σίγκμουντ Φρόιντ, Η Δυσφορία Μέσα στον Πολιτισμό, μτφρ. Βασίλειος Πατσογιάννης, εκδ. Πλέθρον

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου