'Αλλά για μένα η ποίηση είναι η απόλυτη ελευθερία. Είναι πολύ δύσκολο να δημοσιευτεί. Σχεδόν δεν έχει αναγνώστες. Όταν γράφω ποιήματα, νιώθω σαν πιτσιρικάς 15 χρονών που τρέχει, εκτός δρόμου, μέσα σε ένα τεράστιο δάσος. Εγώ, μόνος μου, με πολλή δύναμη και πολλή χαρά, χωρίς να ξέρω πού πηγαίνω. Και μάλιστα, δε με ενδιαφέρει να ξέρω τίποτα. Απλώς τρέχω μέσα στο δάσος. Παραμερίζω τα κλαδιά, τους θάμνους. Και δεν κουράζομαι, επειδή έχω πολλή ενέργεια. Μέχρι που συναντάω ένα ποτάμι, βγάζω τα ρούχα μου και βουτάω να κολυμπήσω για να δροσιστώ.
   Αυτό είναι η ποίησή μου. Κατά βάθος πιστεύω ότι για να γράψεις ένα ποίημα δε γίνεται να σκεφτείς πολύ. Δεν ξέρω πώς να το εξηγήσω. Πρέπει να αφεθείς να σε παρασύρει και να αφήσεις το χέρι να κινηθεί ελεύθερο και να γράψει. Και βγαίνει καλό. Εμένα μου βγαίνει καλό. Άλλα, όταν υπάρχει ακόμα και η παραμικρή πρόθεση, ο παραμικρός στόχος, χάνεται αυτή η μαγεία και δε βγαίνει.'

  'Η δουλειά ενός συγγραφέα συνίσταται στο να ζει έντονα στο δρόμο για να κλείνεται μετά μόνος σε ένα δωμάτιο και να παίζει, να ονειρεύεται, να σκέπτεται, να στοχάζεται και, τέλος, να γράφει για όλο τον κόσμο που γνώρισε στο δρόμο. Ωστόσο, οι συγγραφείς ξέρουν ότι δε συμφέρει να παραδεχτούν αυτή τη διαδικασία. Έτσι αποφεύγουν κατοπινά προβλήματα και παράπονα.
   Ως έφηβος, δεν είχα αρχίσει ακόμα να γράφω, αυνανιζόμουν, κι αυτό είναι ένα ακόμα παιχνίδι και ένας ακόμα τρόπος να διευρύνεις και να επεκτείνεις την πραγματικότητα. Όμως, υπάρχει κάτι θεμελιώδες σε όλη αυτή την έννοια του παιχνιδιού της γραφής, που λειτουργεί ως σημείο ισορροπίας ανάμεσα στην αυστηρότητα και στο παιχνίδι: το θέμα είναι να γράφεις έτσι, ώστε να μη φαίνονται οι ραφές. Να μην μπορεί κανείς να μαντέψει τις βελονιές ανάμεσα σε αυτό που έχεις πάρει αυτούσιο από την πραγματικότητα και σε αυτό που προσθέτεις στο πλαίσιο του παιχνιδιού.
   Κάθε συγγραφέας που σέβεται τον εαυτό του ξέρει ότι δεν μπορεί να παραθέτει όμορφες και άχρηστες φράσεις. Κάθε λέξη, κάθε φράση έχει μια λειτουργία. Καθετί διακοσμητικό και επιφανειακό, επιβραδύνει και παρακωλύει την ανάγνωση. Και κάθε φράση πρέπει να είναι πολύ καλά δομημένη, πρέπει να είναι τέλεια, να μην μπορεί να γίνει καλύτερη. Εάν δε σέβεσαι αυτούς τους κανόνες, είσαι τσαπατσούλης. Μεταμορφώνεσαι στο χειρότερο τεχνίτη, σε έναν κύριο που το μόνο που θέλει είναι να γράφει χοντρά βιβλία με περιπέτειες για να διασκεδάσει μη απαιτητικούς αναγνώστες. Βιβλία κακογραμμένα, που πολλές φορές γίνονται μπεστ σέλερ.'

  'Είναι σημαντικό για έναν συγγραφέα. Να γράφει υπό την επήρεια κατάπληξης. Να παραμένει κατάπληκτος, σαν παιδί μπροστά σ’ ένα καινούργιο παιχνίδι, να διερευνά, να εξερευνά, να ανακαλύπτει καινούργια πράγματα κάθε μέρα.
   Ένα συγγραφέα πρέπει να τον ενδιαφέρουν τα πάντα. […] Όλα χρειάζονται, είναι χρήσιμα και συναρπαστικά. Ένας συγγραφέας πρέπει να έχει μια μικρή εγκυκλοπαίδεια ενσωματωμένη στον εγκέφαλό του. Μια εγκυκλοπαίδεια η οποία να αποτελείται από όλα του τα διαβάσματα, τις εμπειρίες της ζωής του, την τεράστια ικανότητά του να παρατηρεί και να συγκρατεί, τα πρόσωπα που έχει γνωρίσει από τα παιδικά του χρόνια, ικανά να μετατραπούν ανά πάσα στιγμή σε χαρακτήρες, μυρωδιές από συγκεκριμένα σημεία, τοπία. Ένα αρχείο που με τα χρόνια γίνεται γιγάντιο, τεράστιο, αλλά που δε βαραίνει, δεν ενοχλεί, δεν παρεμβαίνει γιατί είναι φυλαγμένο στο υποσυνείδητο. Πάντα επιμένω σ’ αυτό: έχουμε ένα εκπληκτικό υποσυνείδητο, πολύ πιο ισχυρό από τον πλέον γιγαντιαίο υπολογιστή στον κόσμο.
   Γι’ αυτό ο κατεξοχήν σύμμαχος του συγγραφέα είναι το ένστικτο, που του επιτρέπει να κινείται με άνεση ─χωρίς ο ίδιος να το αντιλαμβάνεται συνειδητά─ μέσα σε αυτό το πλήθος πληροφοριών που συσσωρεύει κατά τη διάρκεια της ζωής του και να επιλέγεται εκείνο που χρειάζεται τη δεδομένη στιγμή. Είναι μια συγκλονιστική διαδικασία. Αλλά, επαναλαμβάνω, δεδομένου ότι δεν είναι κάτι που κάνουμε συνειδητά, λέμε ότι είναι «μαγικό», «μυστήριο», «ποιητικό», «ανεξήγητο» κτλ. Πιστεύω ότι αυτό είναι το απόλυτο κλειδί της συγγραφής.
   Όποιος έχει αναπτύξει αυτή τη μεγάλη αποθήκη και τη χρησιμοποιεί μπορεί να εξελιχθεί σε σπουδαίο συγγραφέα, ποιητή, δημιουργό, καλλιτέχνη. Όποιος δεν ξέρει για τι πράγμα μιλάω παραμένει στην κατηγορία του τεχνίτη και μπορεί να γράψει ευχάριστα έως και ευπώλητα βιβλία, αλλά δεν είναι βαθιά δημιουργικός καλλιτέχνης. Το έργο του δεν έχει αυτή την ανεξήγητη φλόγα. Δε γνωρίζει το ρίγος του διαβόλου. Είναι απλώς ένας τεχνίτης, ένας διεκπεραιωτής, που ξέρει να συντάσσει και να οργανώνει μια ιστορία, χωρίς το άγγιγμα του θείου.'

  'Εκμεταλλεύσου αυτό που ξέρεις και αυτό που σου χρειάζεται για τη γραφή σου. Εάν λειτουργεί καλά, προχώρα. Μην αμφιβάλλεις για τον εαυτό σου. Μη θέλεις να γράφεις όπως γράφει κάποιος άλλος. Να είσαι ο εαυτός σου. Εάν είσαι παιγνιώδης και χαρούμενος, πολύ ωραία, κι αν είσαι θλιμμένος και δυστυχισμένος, χρησιμοποίησέ το κι αυτό, δε χρειάζεται να μιμηθείς κανέναν. Αν και στην αρχή όλοι οι συγγραφείς μιμούνται. Είναι αναπόφευκτο. Πιστεύω ότι πάντα κάποιον μιμείσαι, ώσπου, μέσα από τη δουλειά σου, βρίσκεις το δικό σου δρόμο, εμφανίζεται η δική σου φωνή, και τότε πρέπει να συνεχίσεις σ’ αυτό το δρόμο.
   Φυσικά, το να βρεις τη δική σου φωνή δεν είναι ζήτημα μιας μέρας, αλλά μιας ολόκληρης ζωής. Πρέπει κανείς να γνωρίσει τον αγώνα και το φόβο και την αποτυχία για να εκτιμήσει τη ζωή σε όλη της την ένταση.
   Η λογοτεχνία αναφέρεται πάντα σε ανθρώπους μπερδεμένους, με ζωές διαταραγμένες από ένα συγκεκριμένο γεγονός ή μια κατάσταση από μια σειρά απαίσιων γεγονότων. Μόνο έτσι δημιουργείται η σύγκρουση και ο ανταγωνισμός που είναι απαραίτητα για να προχωρήσει η αφήγηση. Εάν όλα πηγαίνουν καλά, εάν οι άνθρωποι έχουν δουλειά, έχουν λεφτά, είναι υγιείς, ζουν μια ζωή τακτοποιημένη, μια ομαλή καθημερινότητα, οι σύζυγοι είναι πιστοί, όλα αυτά είναι φυσιολογικά και, επομένως, δεν ενδιαφέρουν κανέναν.
   Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η αταξία, το χάος, η θύελλα που μπορεί να προκαλέσει ένα ναυάγιο, οι ζωές σε οριακές καταστάσεις, εκείνοι που βρίσκονται στο χείλος της αβύσσου, έτοιμοι να πέσουν.
   Αυτή η αβεβαιότητα, αυτός ο αγώνας του ανθρώπου μπροστά στις αντιξοότητες είναι που θρέφει τη λογοτεχνία.
   Ο συγγραφέας που έχει ζήσει όλη του τη ζωή άνετα και ευχάριστα, που δεν έχει περάσει ζόρια, που δεν έχει χρειαστεί να αγωνιστεί για να επιβιώσει σε κάποια φάση της ζωής του ιδιαίτερα σκοτεινή και χαοτική, το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να ασχοληθεί με κάτι άλλο.'


Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες, Διάλογος με τη Σκιά Μου, μτφρ. Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη, εκδ. Μεταίχμιο

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου