'Ἀρχὴ κάνοντας ἀπὸ τὸν Ἰμμάνουελ Κάντ, τὸ θέμα τῆς ἀνιδιοτέλειας θὰ ἐπηρεάσει ἄμεσα καὶ τὴν αἰσθητικὴ κρίση. Στὶς πρῶτες σελίδες τῆς Κριτικῆς τῆς κριτικῆς ἱκανότητας (1970), ὁ Γερμανὸς φιλόσοφος ὑποστηρίζει ὅτι ἡ ἐκτίμηση τῆς παράστασης ἑνὸς ἀντικειμένου μπορεῖ νὰ συνοδεύεται ἀπὸ εὐχαρίστηση ἀρκεῖ «νὰ εἴμαστε ἀδιάφοροι ἀπέναντί της»:
Ὅταν ἐπιθυμοῦμε ὡστόσο νὰ γνωρίζουμε ἄν ἕνα πράγμα εἶναι ὡραῖο ἤ ὄχι, δὲν θέλουμε νὰ γνωρίζουμε ἄν ἔχουμε τὴν ὕπαρξή του, ἀλλὰ μόνο πῶς τὸ κρίνουμε. [...] Δὲν μποροῦμε νὰ σχολιάσουμε καλύτερα αὐτὴ τὴ θεμελιακὴ πρόταση παρὰ μόνο ἀντιπαραθέτοντας τὴν καθαρὴ καὶ ἀνιδιοτελὴ ἱκανοποίηση, μέσα σὲ μιὰ καλαισθητικὴ κρίση, μ’ αὐτὴν ποὺ συνδέεται μὲ ἕνα ὁρισμένο ἐνδιαδέρον (Immanuel Kant, Κριτικὴ τῆς κριτικῆς ἱκανότητας, μτφρ. Χάρης Τασάκος, ἐκδ. Printa, Ἀθήνα, 2000, 2, σσ. 75῏76).
   Γιὰ τὸν Κάντ, τὸ ἐνδιαφέρον συνδέεται στενὰ μὲ τὴν εὐχαρίστηση καὶ τὴν ὕπαρξη τοῦ ἀντικειμένου. Καὶ ἐπειδὴ «κάθε ἐνδιαφέρον προϋποθέτει τὴν ὕπαρξη μιᾶς ἀνάγκης, καὶ ὡς προσδιοριστικὴ ἀρχὴ τῆς ἐπιδοκιμασίας δὲν ἐπιτρέπει στὴν κρίση μας γιὰ τὸ ἀντικείμενο νὰ εἶναι ἐλεύθερη», μονάχα «αὐτὴ τῆς καλαισθησίας εἶναι ἐλεύθερη καὶ ἀνιδιοτελής· κανένα ἐνδιαφέρον, οὔτε τῶν αἰσθήσεων οὔτε τοῦ Λόγου, δὲν ἐπιβάλλει τὴν ἐπιδοκιμασία» (ὅ.π., 5, σ. 83). Ἔτσι, βασιζόμενος σὲ αὐτὴ τὴν ἔννοια τῆς ἀνιδιοτέλειας, ὁ Γερμανὸς φιλόσοφος θὰ διατυπώσει τὸν περίφημο ὁρισμὸ τῆς καλαισθησίας:
καλαισθησία εἶναι ἡ ἱκανότητα κρίσης ἑνὸς ἀντικειμένου ἤ μιᾶς παράστασης, μέσῳ τῆς ἱκανοποίησης ἤ τῆς δυσαρέσκειας, χωρὶς κανένα ἐνδιαφέρον. Ἀποκαλοῦμε ὡραῖο τὸ ἀντικείμενο μιᾶς τέτοιας ἱκανοποίησης (ὅ.π., 5, σ. 86)'

Νούτσιο Όρντινε, Η Χρησιμότητα του Άχρηστου: Μανιφέστο, Με Ένα Δοκίμιο του Abraham Flexner, μτφρ. Ανταίος Χρυσοστομίδης, εκδ. Άγρα 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου