'Δύο πράγματα γεμίζουν τὴν ψυχὴ μὲ πάντοτε καινούργιο καὶ αὐξανόμενο σεβασμὸ καὶ θαυμασμό, ὅσο συχνότερα καὶ σταθερότερα ἀσχολεῖται μαζί τους ὁ στοχασμός: ὁ ἔναστρος οὐρανὸς πάνω μου και ὁ ἡθικὸς νόμος μέσα μου. Καὶ τὰ δύο δὲν χρειάζεται νὰ τὰ ἀναζητῶ καὶ ἀπλῶς νὰ τὰ ὑποθέτω ἔξω ἀπὸ τὸ ὀπτικὸ πεδίο μου, σὰν νὰ ἦταν κρυμμένα μέσα στὰ σκοτάδια ἤ στὸ ὑπερπέραν· τὰ βλέπω ἐμπρός μου καὶ τὰ συνδέω ἀμέσως μὲ τὴ συνείδηση τῆς ὕπαρξής μου. Τὸ πρῶτο ἀρχίζει ἀπὸ τὴ θέση ποὺ καταλαμβάνω στὸν ἐξωτερικὸ κόσμο καὶ διευρύνει τὴ συνάφεια στὴν ὁποία βρίσκομαι πρὸς τὸ ἀπείρως μεγάλο, μὲ κόσμους πέρα ἀπὸ κόσμους καὶ συστὴματα συστημάτων, καὶ ἐπιπλέον ἀκόμη στοὺς ἀπέραντους χρόνους τὴς περιοδικῆς τους κίνησης, τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς διάρκειάς τους. Τὸ δεύτερο ἀρχίζει ἀπὸ τὸν ἀόρατο ἑαυτό μου, τὴν προσωπικότητά μου, καὶ μὲ τοποθετεῖ σὲ ἕναν κόσμο ποὺ ἔχει ἀληθινὴ ἀπεραντοσύνη ἀλλὰ ποὺ τὸν αἰσθάνεται μόνον ὁ νοῦς, καὶ μὲ τὸν ὁποῖο (ἀλλὰ μέσω αὐτοῦ συγχρόνως καὶ μὲ ὅλους ἐκείνους τοὺς ὁρατοὺς κόσμους) ἀναγνωρίζω τὸν ἑαυτό μου ὄχι, ὅπως ἐκεῖ, σὲ μιὰν ἀπλῶς τυχαία, ἀλλὰ σὲ μιὰ καθολικὴ καὶ ἀναγκαία συνάφεια. Τὸ πρῶτο θέαμα ἑνὸς ἀναρίθμητου πλήθους κόσμων ἐκμηδενίζει κατὰ κάποιον τρόπο τὴ σπουδαιότητά μου ὡς ἐνὸς ζωώδους πλάσματος ποὺ πρέπει νὰ ἐπιστρέψει πάλι τὴν ὕλη, ἀπὸ τὴν ὁποία ἔγινε, στὸν πλανήτη (ἕνα ἁπλὸ σημεῖο στὸ σύμπαν), ἀφοῦ εἶχε ἐφοδιασθεῖ ἐπὶ ἕνα σύντομο διάστημα μὲ τὴ δύναμη τῆς ζωῆς (δὲν γνωρίζομε πῶς). Ἀντιθέτως, τὸ δεύτερο ἐξυψώνει ἀπείρως τὴν ἀξία μου ὡς νοήσεως μέσω τῆς προσωπικότητάς μου, στὴν ὁποία ὁ ἠθικὸς νόμος μοῦ ἀποκαλύπτει μιὰ ζωὴ ἀνεξάρτητη ἀπὸ τὴ ζωώδη φύση ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἀπὸ ὁλόκληρο τὸν αἰσθητὸ κόσμο, τουλάχιστον ὅσο μπορεῖ νὰ συναχθεῖ ἀπὸ τὸν σκόπιμο καὶ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ προσδιορισμὸ τῆς ὕπαρξής μου, ὁ ὁποῖος δὲν περιορίζεται σὲ ὅρους καὶ ὅρια τῆς ζωῆς αὐτῆς, ἀλλὰ προχωρεῖ ἐπ’ ἄπειρον.'

Ιμάνουελ Καντ, από το Ιμμάνουελ Καντ: Επιλογή από το Έργο του, μτφρ. Κωσταντίνος Ανδρουλιδάκης, εκδ. Στιγμή

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου