'Ὁ Λὴρ εἶναι γέρος. Εἴπαμε ἤδη ὅτι γι᾽ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸ λόγο οἱ τρεῖς ἀδελφὲς μοιάζουν μὲ κόρες του. Ἡ πατρικὴ σχέση, ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι πηγὴ γόνιμων δραματικῶν παροτρύνσεων, δὲν ἀξιοποιεῖται ἰδιαίτερα στὸ θεατρικὸ ἔργο. Ἀλλὰ ὁ Λὴρ δὲν εἶναι μονάχα γέρος, μὰ καὶ ἑτοιμοθάνατος. Μ᾽ αὐτὸν τὸν τρόπο, ἡ τόσο παράδοξη προϋπόθεση τῆς μοιρασιᾶς τῆς κληρονομιᾶς χάνει ὁποιοδήποτε χαρακτήρα περίεργου. Ὁ ἄντρας αὐτός, ὅμως στὰ πρόθυρα τοῦ θανάτου, δὲν θέλει ν᾽ ἀκούσει πόσο τὸν ἀγαποῦν. Ἄς σκεφτοῦμε τὴ συγκλονιστικὴ τελευταία σκηνή, μία ἀπὸ τὶς κορυφὲς τοῦ τραγικοῦ στὸ σύγχρονο δράμα : ὁ Λὴρ φέρνει στὴ σκηνὴ ἐπάνω τὸ νεκρὸ σῶμα τῆς Κορντέλια. Ἡ Κορντέλια εἶναι ὁ θάνατος. Ἐὰν ἀντιστρέψουμε τὴν κατάσταση, μᾶς γίνεται τότε κατανοητὴ καὶ οἰκεία. Ἡ θεὰ τοῦ θανάτου εἶναι ἐκείνη ποὺ ἀπομακρύνει ἀπὸ τὸ πεδίο τῆς μάχης τὸν πεθαμένο ἥρωα, ὅπως καὶ οἱ Βαλκυρίες στὴ γερμανικὴ μυθολογία. Ἡ αἰώνια σοφία μὲ τὴ μορφὴ πανάρχαιου μύθου συμβουλεύει τὸν γέροντα νὰ παραιτηθεῖ ἀπὸ τὴν ἀγάπη, νὰ διαλέξει τὸ θάνατο καὶ νὰ ἐξοικειωθεῖ μὲ τὴν ἀναγκαιότητα τοῦ ἀποθνήσκειν.
   Ὁ λογοτέχνης φέρνει πιὸ κοντά μας τὸ ἀρχαῖο μοτίβο, ἀφήνοντας νὰ ἐπιτελεστεῖ ἡ ἐκλογὴ ἀνάμεσα στὶς τρεῖς ἀδελφὲς ἀπὸ ἕναν ἄντρα γερασμένο καὶ ἑτοιμοθάνατο. Ἡ ἀναδρομικὴ διασκευὴ ποὺ ἐπιχείρησε μὲ βάση ἕνα μύθο, τὸν ὁποῖο παραποίηση ἡ μετάλλαξη τῆς ἐπιθυμίας, ἀφήνει νὰ διαφανεῖ τὸ παλιοὸ του νόημα τόσο καθαρὰ ποὺ μᾶς δίνει ἴσως τὴ δυνατότητα καὶ γιὰ μία προφανή, ἀλληγορικὴ ἑρμηνεία σχετικὰ μὲ τὶς τρεῖς γυναικεῖες μορφὲς τοῦ μοτίβου. Θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὅτι αὐτὲς ποὺ ἀπεικονίζονται ἐδῶ εἶναι οἱ τρεῖς ἀναπόφευκτες σχέσεις τοῦ ἄντρα μὲ τὴ γυναίκα : ἡ τεκνογόνος, ἡ σύντροφος καὶ ἡ ἐξολοθρεύτρια. Ἤ οἱ τρεῖς μορφὲς ποὺ παίρνει κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του ἡ εἰκόνα τῆς μητέρας : ἡ μητέρα ἡ ἴδια, ἡ ἐρωμένη, ποὺ τὴ διαλέγει καθ᾽ ὁμοίωσιν τῆς μητέρας, καὶ στὸ τέλος ἡ μητέρα-γῆ, ποὺ τὸν ὑποδέχεται ξανά. Ὁ γέροντας, ὅμως, μάταια γυρεύει τὴν ἀγάπη τῆς γυναίκας ἔτσι ὅπως τὴν πρωτοδέχτηκε ἀπὸ τὴ μητέρα του· μονάχα ἡ τρίτη ἀπὸ τὶς γυναῖκες τοῦ πεπρωμένου, ἡ σιωπηλὴ θεὰ τοῦ θανάτου, θὰ τὸν πάρει στὴν ἀγκαλιά της. -'

Σίγκμουντ Φρόιντ, Το Μοτίβο της Εκλογής των Κουτιών, μτφρ. Πάνος Αλούπης, εκδ. Άγρα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου