'Στὰ 1876, ὁ Claude Bernard τόνιζε ὅτι « ὁ κοινὸς νοῦς ὑποδεικνύει πῶς ἄν γνωρίζουμε πλήρως ἕνα φυσιολογικὸ φαινόμενο, ὀφείλουμε νὰ εἴμαστε σὲ θέση νὰ ἐπιληφθοῦμε ὅλων τῶν ἐπιπλοκῶν ποὺ μπορεῖ αὐτὸ νὰ ὑποστεῖ στὴν παθολογική του κατάσταση ». Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο δήλωνε πὼς ἡ ἀσθένεια δὲν εἶναι μόνο δυσαρμονία καὶ ἀνισορροπία ἀλλὰ κυρίως ἡ προσπάθεια τῆς Φύσης νὰ ἐπιτύχει διὰ μέσου τῆς νόσου μιὰ νέα ἰσσοροπία, μιὰ ποὺ ἡ παθολογικὴ κατάσταση δὲν εἶναι παρὰ μιὰ ποσοτικὴ τροποποίηση τῆς κανονικῆς κατάστασης.
   Αὐτὰ γιὰ τὸν κοινὸ νοῦ. Τί θὰ ὑποδείκνυε ὅμως ἕνας ἰδιότροπος νοῦς  –ἔστω ὁ Charles Baudelaire– ὅταν προέκρινε τὴν παθολογικὴ κατάσταση ὡς προϋπόθεση τῆς τέχνης ( ὅ,τι –λίγα χρόνια ἀργότερα– ὁ Mallarmé εἶχε περικλείσει στὴ ρήση « Ἡ καταστροφὴ ὑπῆρξε ἡ Βεατρίκη μου » ) ;
   Ὁ ἰδιότροπος νοῦς, λοιπόν, θὰ ὠφελοῦνταν ἀπὸ τὸ πάθημα καὶ τὸ σφάλμα ποὺ δὲν εἶναι τίποτα περισσότερο ἀπὸ τὴν ἴδια τὴ ζωή. Διότι μόνο ἡ ζωὴ εἶναι αὐτὸ ποὺ μπορεῖ νὰ σφάλλει καὶ ποὺ μπορεῖ νὰ ἀναγνωρίσει ὅτι τὰ ἴδια προβλήματα δὲν γεννιοῦνται ἀναγκαστικὰ στὸ ἔδαφος ποὺ βρίσκουν τὴ λύση τους. Τὸ πρόβλημα τοῦ σφάλματος, στὸ πιὸ βασικὸ ἐπίπεδο τῆς ζωῆς, δηλαδὴ στὸ παιχνίδι τοῦ κώδικα καὶ τῆς ἀποκωδικοποίησης, τῆς τύχης καὶ τῆς ἀναγκαιότητας, τῆς πληροφορούσας πληροφορίας καὶ τῆς πληροφορημένης πληροφορίας, συνιστᾶ γεγονὸς ὕψιστης σημασίας γιὰ τὸν παθολόγο ἐκεῖνο ποὺ θέλει νὰ προβληματοποιήσει τὴ σχέση του μὲ τὴν ἀσθένεια καὶ τὸν ἑαυτό του, ποὺ ὁδηγεῖται δηλαδή, παρὰ τὸν ἑπαγγελματικό του φόρτο, ἑκὼν-ἄκων στὴν ψυχαναλυτικὴ « μεταβίβαση », ἰδιαίτερης ἀξίας ὅμως γιὰ τὴ θεραπεία τοῦ ἀσθενοῦς του.
   Ὁ Georges Canguilhem, φιλόσοφος καὶ γιατρός, στὸ βιβλίο του Τὸ κανονικὸ καὶ τὸ παθολογικό, ἀναλύοντας ἔναν νέο τρόπο μὲ τὸν ὀποῖο προσδιορίστηκε ἡ ὑγεία καὶ ἡ ἀσθένεια στὶς ἀρχὲς τοῦ 19ου αἰώνα, ἔδειξε ὅτι τὰ ἐπιστημολογικὰ θεμέλια τῆς Βιολογίας καὶ τῆς Ἰατρικῆς δὲν ἐξαρτῶνται μόνο ἀπὸ τὴν τεχνολογικὴ πρόοδο, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μιὰ μεταηθικὴ θεώρηση τῆς ἀσθένειας, στὸ πλαίσιο, ὡστόσο, τοῦ ὅρκου τοῦ Ἱπποκράτη ποὺ δώσατε.
   Ποιο εἶναι τὸ ἠθικὸ ζητούμενο ποὺ συνοδεύει τὴ θεραπεία ; Νὰ ὑποστηρίζεται ἀπὸ μιὰ ἱστορικὴ ὀντολογία τοῦ ἑαυτοῦ μας, ποὺ πέρα ἀπὸ τῖς τυπικὲς δομὲς ἑνὸς ἱατρικοῦ πρωτοκόλλου, ἀναζητᾶ καὶ μιὰ ἱστορικὴ διερεύνηση τῶν συμβάντων τὰ ὁποῖα μᾶς ἔχουν ὁδηγήσει στὸ νὰ συγκροτηθοῦμε ὡς γιατροὶ ἤ ὡς ἐπικοινωνιολόγοι, ὡς ἀσθενεῖς ἤ ὑγιεῖς.
   Γράφει λοιπὸν ὁ Κανγκιλέμ : « Θὰ αἰσθανόταν κανεὶς πολὺ ἔντονο τὸν πειρασμὸ νὰ καταγγείλει μιὰ σύγχυση ἀνάμεσα στὴ σκέψη καὶ στὴ φύση, νὰ διαμαρτυρηθεῖ ὅτι ἀποδίδουμε στὴ φύση τὰ διαβήματα τῆς σκέψης, νὰ ἐπισημαίνει ὅτι το σφάλμα προσιδιάζει στὴν κρίση, ὅτι ἠ φύση μπορεῖ νὰ εἶναι μάρτυρας, ἀλλὰ ποτὲ δικαστής. Ἀπ᾽ ὅ,τι φαίνεται τὰ πάντα συμβαίνουν, ὡς ἐὰν [ . . . ] τὰ ἔνζυμα νὰ γνώριζαν ἤ νὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν τὶς ἀντιδράσεις σύμφωνα μὲ τὶς ὁποῖες ἡ Χημεία ἀναλύει τὴ δράση τους καὶ νὰ μποροῦσαν σὲ συγκεκρικμένες περιπτώσεις ἤ σὲ συγκεκριμένες στιγμὲς νὰ ἀγνοοῦν μία ἀπὸ αὐτὲς ἤ νὰ παρερμηνεύσουν τὴ διατύπωσή της. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ξεχνᾶμε ὅτι ἡ ἱστορία τῆς πληροφορίας δὲν κατακερματίζεται καὶ ἀφορᾶ τόσο τὴν ἴδια τὴ γνώση ὅσο καὶ τὰ ἀντικείμενά της : τὴν ὕλη ἤ τὴ ζωή. Ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοια τὸ νὰ γνωρίζεις ἔγκειται στὸ νὰ πληροφορεῖσαι, νὰ ξέρεις νὰ ἀποκρυπτογραφεῖς ἤ νὰ ἀποκωδικοποιεῖς. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν διαφορὰ ἀνάμεσα στὸ σφάλμα τῆς ζωῆς καὶ στὸ σφάλμα τῆς σκέψης, ἀνάμεσα στὸ λάθος τῆς πληροφορούσας πληροφορίας καὶ τῆς πληροφορημένης πληροφορίας. Εἶναι ἡ πρώτη ποὺ παρέχει τὸ κλειδί τῆς δεύτερης ».'

Γιώργος Βέλτσος, από το προσάρτημα 'Par Cœur' της ποιητικής συλλογής Αύγουστος, εκδ. Άγρα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου