'Στη φιλοσοφία της κλασικής και της ύστερης Ελλάδας, η διάκριση μεταξύ ανθρώπου και ζώου ήταν ξεκάθαρα ορισμένη. Αποτελούσε, πάνω απ’ όλα, αποτέλεσμα της φιλοσοφικής αναζήτησης της ουσίας της ανθρωπότητας. Οι Έλληνες άντρες όριζαν τον εαυτό τους βάσει της αντίθεσής τους με πολλούς άλλους ανθρώπους που στερούνταν πολιτικής ισχύος και θεωρούνταν «άλλοι» – τις γυναίκες, τους σκλάβους, τους αλλοδαπούς. Ο ορισμός ολόκληρου του ανθρώπινου γένους χρειαζόταν ένα πιο ευρύ σημείο αναφοράς: τα ζώα. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που από τον 5ο αιώνα μπορούμε να εντοπίσουμε πολλούς όρους που περιέχουν όλα τα ζώα εκτός από τους ανθρώπους. Πρέπει να θυμόμαστε, ωστόσο, ότι η διάκριση μεταξύ ανθρώπων και ζώων ήταν επίσης αποτέλεσμα της επιστημονικής περιέργειας για την ποικιλομορφία των ειδών, όπως στην περίπτωση του Αριστοτέλη, ο οποίος μελέτησε πολλά είδη ζώων, εντοπίζοντας διαφορές όχι μόνο ανάμεσα στους ανθρώπους, στα ζώα και στα φυτά αλλά και ανάμεσα σε συγκεκριμένα είδη ζώων. Αξίζει να σημειωθεί πως οι Έλληνες συχνά χρησιμοποιούσαν το επιχείρημα που προερχόταν από τα σωματικά –και όχι μόνο τα ψυχολογικά χαρακτηρηστικά των ανθρώπων όπως λ.χ. η διαφορά στην ανατομική δομή της ανθρώπινης γλώσσας (Αριστοτέλης) ή στην όρθια στάση (Ξενοφών).
   Είναι πιθανόν να υπήρχε ακόμα μια αιτία για τον ορισμό της διάκρισης ανθρώπου-ζώου. Με την ανάπτυξη της πόλης, την πρόοδο της εξειδίκευσης των επαγγελμάτων και τον διαχωρισμό των πολιτών τόσο από τα άγρια όσο και από τα εξημερωμένα ζώα, στα μάτια πολλών Ελλήνων στοχαστών η θανάτωση ζώων άρχισε να γίνεται όλο και λιγότερο φυσική. Από τη μία, κατέστη αναγκαίο να αποδειχτεί η ανθρώπινη υπεροχή απέναντι στα ζώα, ώστε να προκύψει από αυτό η επακόλουθη ηθική συναίνεση στη θανάτωση ζώων για τις ανάγκες των ανθρώπων. Από την άλλη, ωστόσο, είχε ως αποτέλεσμα την ανάδυση της αντίθετης οπτικής στην ελληνική σκέψη. Κάποιοι φιλόσοφοι, ειδικά ο Πλούταρχος και Πορφύριος, προσπάθησαν να καταδείξουν πως τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνταν για να αποδειχθεί η κατωτερότητα των ζώων απέναντι στους ανθρώπους μπορούσαν με ευκολία να αναιρεθούν. Συνεπώς, πρέπει να θυμόμαστε πως πολλά από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται από σύγχρονους ηθικιστές σε συζυτήσεις γύρω από τα δικαιώματα των ζώων, στην πραγματικότητα μπορεί να είναι ακόμα και δύο χιλιάδων ετών.'

Katarzyna Kleczkowska, Αυτοί που δεν Μπορούν να Μιλήσουν: Τα Ζώα ως Άλλοι στην Αρχαία Ελληνική Σκέψη, μτφρ. Γιώργος Καφφέζας, εκδ. Κυαναυγή

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου