'Οι ριζοσπαστικοί δημοκράτες ρίχνουν φως στους εσωτερικούς αποκλεισμούς που απαιτούνται για την κατασκευή οποιουδήποτε δημοκρατικού σώματος, μέσα στο οποίο εκείνοι που αποκλείονται δεν υπολογίζονται ως υποκείμενα της κοινότητας. Κάθε κοινότητα που επαγγέλεται την ένταξη, υποστηρίζει η Μουφ, αναγκαστικά βασίζεται σε μια «προκήρυξη του συγκεκριμένου και σε μια άρνηση της εξειδίκευσης». Η δημιουργία μιας δημοκρατικής ένωσης απαιτεί, όπως υποστηρίζει η ίδια, ένα συστατικό εξωτερικό πεδίο [constitutive outside], το οποίο σχηματίζει τα όρια της κοινότητας των υποκειμένων. Ομοίως, ο Ρανσιέρ εξηγεί πως «η καταμέτρηση των “μερών μιας κοινότητας» θα είναι πάντα «μια ψευδής καταμέτρηση, μια διπλή καταμέτρηση ή μια εσφαλμένη καταμέτρηση», δεδομένης της αναπόφευκτης ύπαρξης ενός υπολοίπου, ενός μέρους της κοινότητας το οποίο είναι αποκλεισμένο και κατά συνέπεια δεν έχει κανέναν ρόλο σε αυτή. Από τη στιγμή που καμία κοινότητα δεν μπορεί να «πραγματοποιήσει κάποια ξεκάθαρη συνένωση», εξηγεί η Μουφ, «σημασία έχει η δυνατότητα χάραξης μιας διαχωριστικής γραμμής ανάμεσα σε εκείνους που ανήκουν στον δήμο [...] και σε εκείνους που, στον πολιτικό τομέα, δεν μπορούν να έχουν τα ίδια δικαιώματα γιατί δεν αποτελούν μέρος του δήμου». Αντί να προσποιούνται μια συμπίμπτουσα ενταξιμότητα [overlapping inclusivity], οι ριζοσπαστικοί δημοκράτες υποστηρίζουν ότι η πολιτική θεωρεία πρέπει να αναγνωρίζει το αναπόφευκτο εξωτερικό πεδίο, την εσφαλμένη μέτρηση, που υπολείπεται οποιουδήποτε πολιτικού καθεστώτος.
   Ο Ρανσιέρ και η Μουφ καταδεικνύουν ότι κάθε απόφαση εντός πολιτικού πλαισίου αναγκαστικά θα δημιουργήσει μια αποκλεισμένη ομάδα και θα την αφήσει εκτός υπολογισμού, εξασφαλίζοντας έτσι το αναπόφευκτο της σύγκρουσης. Για τη Μουφ, η απόφαση για τη δημιουργία οποιασδήποτε «μορφής ενότητας» θα έχει ως αποτέλεσμα την «εγκαθίδρυση ενός ορίου, με βάση το οποίο θα καθοριστούν οι δυνάμεις στις οποίες πρέπει να υπάρξει εναντίωση, θα καθοριστεί ο “εχθρός». Διαχωρίζοντας τους αποκλεισμένους υπόλοιπους, ο δήμος διέρχεται από «μια στιγμή κλεισίματος, η οποία», όπως υποστηρίζει η Μουφ, «απαιτείται από την ίδια διαδικασία συγκρότησης του λαού». Σε αντίθεση με το μη υπολογίσιμο εξωτερικό πεδίο, αυτή η στιγμή του προσωρινού κλεισίματος, η οποία συγκροτεί την κοινότητα, υπαγορεύει τις συζητήσεις, τις γνώσεις, τα σώματα και τα όντα του δήμου. Ενώ η Μουφ περιγράφει αυτή τη διαδικασία ως τον σχηματισμό μιας συγκεκριμένης ηγεμονικής συνάρθωσης, ο Ρανσιέρ αναφέρεται σε αυτή ως λογική της αστυνομίας, που «διευθετεί εκείνη την απτή πραγματικότητα μέσα στην οποία κατανέμονται τα σώματα στην κοινότητα». Είτε αναφέρονται σε «συμβολική διάρθρωση των κοινωνικών σχέσεων» είτε σε «διάταξη σωμάτων που ορίζει την κατανομή των τρόπων πράξης, των τρόπων ύπαρξης και των τρόπων ομιλίας», τόσο η Μουφ όσο και ο Ρανσιέρ επισημαίνουν την ύστατη ενδεχομενικότητα και κατ επέκταση την αμφισβησιμότητα του καθενός και όλων των πολιτικών καθεστώτων, μια και κάθε διάταξη ή διευθέτηση μπορει να ρυθμιστεί και να διευθετηθεί εκ νέου. Παρόλο που δεν επιθυμώ να υποβαθμίσω τις διαφορές ανάμεσα στη Μουφ και στον Ρανσιέρ, η κοινή κριτική που ασκούν τόσο στην αναγκαιότητα του αποκλεισμού όσο και στη διαπερατότητα των συνόρων της κοινότητας, αποτελεί προειδοποίηση για την αυτοπεποίθηση οποιασδήποτε κοινότητας θεωρεί πως η ίδια δεν αποκλείει κανέναν. Η σκέψη τους μας υποδεικνύει ότι πρέπει να επικεντρώσουμε την προσοχή μας στους συνεχείς αγώνες που λαμβάνουν χώρα στις περιφέρειες των κοινοτήτων.
   Αυτό που θέλω να τονίσω στο παραπάνω αφήγημα δεν είναι η βία που ορίζει τον καταπιεστικό αποκλεισμό του συστατικού εξωτερικού πεδίου αλλά ο τρόπος με τον οποίο η αμφισβήτηση της πολιτικής κοινότητας και η είσοδος σε αυτή συνεπάγεται την αλλαγή της υποκειμενικότητας – τόσο για τους ενταγμένους όσο και για τους μέχρι τότε αποκλεισμένους. Για τη Μουφ, η αναδιαμόρφωση της πολιτικής κοινότητας προκύπτει όταν αποκλεισμένες ομάδες διαταράσσουν την κυρίαρχη ηγεμονία και (επανα)διατυπώνουν μια νέα «πολιτική ταυτότητα» για εκείνους που ανήκουν στην προσφάτως μετασχηματισμένη κοινότητα: η ένταξη «δεν είναι απλά ζήτημα εγκαθίδρυσης μιας συμμαχίας μεταξύ δεδομένων συμφερόντων αλλά ενός πραγματικού μετασχηματισμού των ίδιων των ταυτοτήτων αυτών των δυνάμεων». Από τη στιγμή που η πολιτική απαιτεί τη λήψη αποφάσεων σε ένα θεμελιωδώς αμφισβητούμενο πεδίο, η κύρια λογική της δημοκρατίας αποτελείται από τη συγκρότηση των πολιτικών υποκειμένων και όχι από την έκφραση των συμφερόντων τους. Όπως η Μουφ, έτσι και ο Ρανσιέρ πιστεύει πως ο μετασχηματισμός της υποκειμενικότητας είναι η λογική των πολιτικών αγώνων που αμφισβητούν και επανακαθορίζουν τα εμπλεκόμενα μέρη στην κοινότητα: «Τα εμπλεκόμενα μέρη δεν υπάρχουν πριν από τη σύγκρουση στην οποία αναφέρονται και στην οποία υπολογίζονται ως μέρη». Για το ήδη ενταγμένο μέρος της κοινότητας (για εκείνους που υπολογίζονται), δεν υπάρχει κάποια πολιτική για τα αποκλεισμένα και τα μη υπολογίσιμα στοιχεία: «Δεν υπάρχει πολιτική σκηνή επειδή δεν υπάρχουν εμπλεκόμενα μέρη [...] Η πολιτική είναι πρωτίστως σύγκρουση επί της ύπαρξης μιας κοινής βάσης και επί της ύπαρξης και της κοινωνικής θέσης [status] εκείνων που βρίσκονται σε αυτή». Η πράξη της αμφισβήτησης είναι μια πράξη υποκειμενικότητας, η οποία διαρρηγνύει τα όρια του πολιτικού πεδίου. Αμφισβήτηση των ορίων της πολιτικής κοινότητας σημαίνει αμφισβήτηση του ποιος λογίζεται ως υποκείμενο αυτής της κοινότητας. Συνεπώς, αυτή η αμφισβήτηση είναι μια επιτελεστική πράξη, δεδομένου ότι δημιουργεί ταυτόχρονα τα μέρη που προκαλούν την πράξη της ρήξης. Έτσι λοιπόν δεν διακυβεύεται μόνο η ένταξη της αποκλεισμένης ομάδας αλλά και η επανυποκειμενοποίηση και η επανακωδικοποίηση καθαυτής της κοινότητας. Τόσο η Μουφ όσο και ο Ρανσιέρ, ταυτίζουν την κατάρριψη των ορίων της κοινότητας και την ένταξη των αποκλεισμένων υποκειμένων με μια διαδικασία υποκειμενοποίησης, η οποία δεν καθιστά απλά τις περιθωριοποιημένες ομάδες πολιτικά υποκείμενα της κοινότητας αλλά αναπλάθει και την υποκειμενικότητα ολόκληρης της κοινότητας.'

Aylon A. Cohen, Υποστηρίζουμε τα Ζώα που Σκοτώνουν τους Καταπιεστές τους: Η Πολιτική των Εξεγερμένων Ζώων, μτφρ. Γιώργος Καφφέζας, εκδ. Κυαναυγή

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου