'Τα ολοκαυτώματα –προσφορές στη φωτιά– των αρχαίων Εβραίων αποτελούνταν από αμέτρητα μη ανθρώπινα ζώα, ενώ το ίδιο ισχύει και για τις θρησκευτικές θυσίες ζώων που γίνονταν σε όλο τον αρχαίο κόσμο από τους Έλληνες, τους ινδουιστές, τους μουσουλμάνους, τους ιθαγενείς Αμερικάνους και από άλλους πολιτισμούς. Ωστόσο, δεν πρέπει να κρίνουμε τη μοίρα εκείνων των ζώων με βάση τα δεδομένα του σημερινού κόσμου, όπου η θανάτωση ζώων για ανθρώπινη κατανάλωση αυξάνεται σε όλο και μεγαλύτερα επίπεδα. Δεν πρέπει να αναλογιζόμαστε την εμπειρία των ζώων κατά τη μετατροπή τους σε «προσφορές στη φωτιά», σε κρέας, σε συμβολισμούς και σε άλλες μορφές που εκμηδενίζουν τη ζωή τους, την προσωπικότητά τους, τα συναισθήματά τους και την ταυτότητα που επιλέγουμε να τους δώσουμε.
   Η έκθεση “Holocaust on Your Plate” αποκαθιστά αυτό στο οποίο η φεμινίστρια συγγραφέας Κάρολ Άνταμς, αναφέρεται στο βιβλίο της, The Sexual Politics of Meat, ως το «απόν αναφερόμενο» [absent referent]. Το απόν αναφερόμενο είναι ένα άτομο ή μια ομάδα, που η μοίρα του «μετατρέπεται σε μεταφορά για την ύπαρξη ή τη μοίρα κάποιου άλλου», χωρίς να αναγνωρίζεται το ίδιο το αναφερόμενο. Σύμφωνα με την Άνταμς, «μεταφορικά, το απόν αναφερόμενο μπορεί να είναι οτιδήποτε μέσα σε μια διαφορετική ιεραρχία νοημάτων». Ο βιασμός των γυναικών ως ο «βιασμός» της γης, με τέτοιο τρόπο που οι γυναίκες εξαλείφονται. Όπως εξηγεί η Άνταμς: «Το απόν αναφερόμενο βρίσκεται και δεν βρίσκεται εκεί. Είναι παρόν συμπερασματικά, όμως η νοηματοδότησή του αντανακλάται μόνο σ’ αυτό στο οποίο αναφέρεται, καθώς η αρχική, κυριολεκτική, εμπειρία που συντελεί στο νόημα δεν βρίσκεται εκεί. Αποτυγχάνουμε ν’ αναγνωρίσουμε σε αυτό το απόν αναφερόμενο την ίδια του την ύπαρξη».
   Όταν έχουν το ρόλο του απόντος αναφερόμενου, τα μη ανθρώπινα ζώα γίνονται μεταφορά για την περιγραφή της ανθρώπινης εμπειρίας, την ίδια στιγμή που «η αρχική καταπίεση των ζώων, που προσδίδει την ισχύ στη μεταφορά», παραγνωρίζεται. Κάτι τέτοιο συμβαίνει όταν οι άνθρωποι λένε: «Μας μεταχειρίζονται σαν ζώα». Το νόημα της μοίρας των ζώων, για τα ίδια τα ζώα, για καθέναν και καθεμία τους, απορροφάται από μια ανθρωποκεντρική ιεραρχία, στην οποία τα ζώα δεν υπολογίζονται, ούτε καν υπάρχουν, πέραν από το πώς τα χρησιμοποιούν ή τα έχουν χρησιμοποιήσει οι άνθρωποι. Η χρήση τους από εμάς γίνεται η οντολογία τους (αυτό είναι τα ζώα) και η τελεολογία τους (γι’ αυτό δημιουργήθηκαν τα ζώα).
   Αυτή η διαδικασία «απόκρυψης του προσώπου του άλλου», όπως την περιγράφει ο Μάξουελ Σνούρερ στο δοκίμιό του “At the Gates of Hell”, είναι «ζωτική για την υποβίβαση έμβιων όντων σε αντικείμενα πάνω στα οποία μπορεί να γίνει σωρεία φρικαλεοτήτων». Και αυτό δεν αφορά μόνο ένα συγκεκριμένο είδος. Ο Σνούρερ εξηγεί τη διαδικασία απόκρυψης του προσώπου του άλλου από τον θύτη, προκειμένου να αθωώσει τον εαυτό του: «Στην περίπτωση του Ολοκαυτώματος, ήταν απαραίτητο να συντηρηθεί μια πολύπλοκη υποδομή, που επέτρεπε σε κάθε συμμετέχοντα να συγκαλύπτει την ευθύνη του. Στην περίπτωση των ζώων, όπως σημειώνει η Άνταμς, είναι αναγκαίο να αποκρύπτονται καλά οι πράξεις θανάτωσης, υποδούλωσης και βασανισμού των ζώων, έτσι ώστε ο καταναλωτής να βλέπει μόνο το τελικό “προϊόν”. Και για τα δύο συστήματα καταπίεσης, είναι κρίσιμης σημασίας η διαδικασία να είναι όσο το δυνατόν πιο κατατετμημένη. Ο λόγος για την απόκρυψη των δεινών είναι τόσο προφανής όσο και κεκαλυμμένος – στη θέα τρομερών πράξεων μπορεί να γεννηθεί συμπάθεια και συμπόνια, και συχνά εκκλήσεις για λύση.»'

Κάρεν Ντείβις, Η Ιστορία Δύο Ολοκαυτωμάτων, μτφρ. Γιώργος Καφφέζας, εκδ. Κυαναυγή

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου